Meer dan alleen een uitje: hoe cultuur verbindt en helpt bij herstel
4 november 2026
Een schilderij, film of muziekvoorstelling kan veel met je doen. Het kan inspireren of troost bieden, of je in contact met iemand anders brengen. Regelmatig organiseren we culturele activiteiten voor onze deelnemers. Want juist in periodes waarin het leven ingewikkeld is, kan cultuur momenten bieden van lucht en verbinding. Deelnemer Ruud: “Cultuur kan helpen om met een andere blik je problemen te bekijken.”In een zaal vol schilderijen van Gerard van Honthorst luistert een groep deelnemers aandachtig naar de gids. “Dit is mijn eerste keer in het Centraal Museum,” vertelt een deelnemer. “Ik heb mijn leven omgegooid, ik wil meer zien en ontdekken! Bij zo’n museumbezoek wil ik álles weten.”
Bij een van de schilderijen ontstaat al snel een gesprek. Eén deelnemer ziet vooral de dramatische schaduwen, weer een ander kijkt naar de gezichten van de afgebeelde mensen en vertelt wat dat bij haar oproept. Even verderop stapt de groep een installatie binnen waarin geur en geluid aan een schilderij zijn toegevoegd. “Wat ruikt het hier muf zeg,” klinkt het lachend. Over wat er precies te horen is, verschillen de meningen. Dat is volgens een van hen ook de kracht van zo’n bezoek. “Dankzij de verhalen van de gids komt kunst veel meer tot leven. En het is leuk om er samen over te praten, iedereen ziet weer iets anders.”
Afleiding en inspiratie
Een van de deelnemers vandaag is Ruud (60). Hij woont in Ondiep en heeft sinds kort zijn eigen woning. Toen hij bij de Tussenvoorziening kwam, ontdekte hij al snel het aanbod culturele activiteiten. Museumbezoeken, naar de film, klassieke concerten. Volgens Ruud kunnen dit soort activiteiten veel betekenen in een periode waarin het leven op zijn kop staat. “Als je dakloos bent geweest, speelt er vaak van alles tegelijk. Je bent bezig met de toekomst, maar draagt ook nog dingen uit het verleden met je mee. Je piekert soms veel. Het is dan fijn om je aandacht op iets anders te richten, zoals een expositie of een muzikale voorstelling.”
Cultuur brengt hem niet alleen afleiding, maar ook inspiratie. Tijdens een bezoek aan Atelier Spat zag hij twee kunstwerken die hem direct raakten. “Er zat iets dreigends in, maar tegelijk ook iets troostends. Dat bleef me bezighouden. Ik heb de werken gekocht en er later zelfs een gedicht over geschreven.” Zo inspireerde kunst Ruud om zelf ook creatief bezig te zijn.
Op een andere manier met elkaar in contact komen
Dat iedereen iets anders meeneemt uit een museumbezoek, is volgens Lykele Per Ferwerda precies wat cultuur zo waardevol maakt. Als stadsprogrammeur bij het Centraal Museum in Utrecht zoekt hij naar manieren om verbinding te maken tussen het museum en de stad.
“Cultuur biedt een manier om met elkaar in contact te komen buiten de alledaagse gesprekken om. Samen naar kunst kijken en praten over wat je raakt of opvalt, levert vaak heel andere gesprekken op.” Juist daarin schuilt volgens hem de kracht van cultuur. “Je ontmoet elkaar vanuit een gedeelde ervaring, ongeacht je achtergrond of persoonlijke situatie. Juist doordat je samen naar hetzelfde kunstwerk kijkt, ontdek je dat iedereen iets anders ziet en ervaart. Dat opent de deur naar nieuwe gesprekken en perspectieven.”
Ook voor het museum is dat waardevol. “Als museum vertellen we verhalen over de stad. Dan is het belangrijk om aandacht te hebben voor perspectieven die je misschien minder vaak hoort of ziet. De samenwerking met de Tussenvoorziening helpt ons daarbij.” Deelnemers bezoeken het museum, en medewerkers van het museum komen langs bij Atelier Spat om kennis te maken met de makers daar. “Vanuit verschillende kunstdisciplines leren we elkaar kennen en zien we wat er gemaakt wordt. Dat is heel waardevol.”
Een plek voor iedereen
Lykele hoopt dat de bezoeken ervoor zorgen dat deelnemers ervaren dat ze welkom zijn. “Ik kan me voorstellen dat een museumbezoek soms best een drempel kan hebben. Het Centraal Museum zit in een statig pand en dat kan afstandelijk voelen. Daarom beginnen we vaak eerst met een kop koffie of thee. Zo kunnen deelnemers rustig landen voordat de rondleiding start.” Hij hoopt dat deelnemers na een bezoek anders naar het museum kijken. “De collectie bij het Centraal Museum is van de gemeente Utrecht en daarmee eigenlijk van alle Utrechters. Ik hoop dat mensen zich hier meer thuis gaan voelen en merken dat dit ook hun plek is.”
Voor Ruud betekenen de culturele activiteiten meer dan alleen een middag uit. Ze nemen zijn zorgen niet weg, maar maken wel even ruimte voor iets anders. “Ik mis op dit moment in mijn leven soms wat emotionele verbondenheid. Tijdens dit soort activiteiten ontstaat er contact. Je kijkt samen naar iets en deelt wat het met je doet.”
Meer weten?
- Bekijk het verhaal van Lex, coördinator kunst en cultuur bij de Tussenvoorziening.
- En lees de informatie over onze kunst en cultuur activiteiten.
